Bir yakının vefatından sonra bankadan gelen bir yazı, ödenmemiş bir senet veya icra tebligatı aile için beklenmedik bir borç sorununa dönüşebilir. “Üzerime tapu almadım, borç beni ilgilendirmez” düşüncesi ise her zaman doğru değildir. Mirasın geçişi kural olarak ölümle gerçekleşir; mirasçının ayrıca kabul belgesi imzalaması aranmaz. Bu nedenle borç ihtimali bulunan bir mirasta ilk yapılacak iş, mal paylaşmak değil, hukuki durumu ve süreleri belirlemektir.

Bu rehber, 16 Ekim 2026 tarihinde erişilen resmî mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır; yeni bir kanun değişikliği duyurusu değildir. Mirasın gerçek reddi ile borca batıklık nedeniyle hükmen reddi farklı kurumlardır. Hangi yolun kullanılabileceği; ölüm ve öğrenme tarihleri, mirasçılık sırası, terekenin mali durumu ve mirasçıların yaptığı işlemler birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Miras yalnız mallardan mı oluşur?

Türk Medeni Kanununun 599. maddesine göre miras, ölümle birlikte bir bütün olarak mirasçılara geçer. Kanundaki istisnalar saklı olmak üzere, mirasbırakanın malvarlığı hakları yanında borçları da bu geçişin kapsamındadır. Dolayısıyla mirasın konusu yalnız ev, araç veya banka mevduatı değildir; kredi, sözleşme ve diğer hukuki ilişkilerden kaynaklanan yükümlülükler de araştırılmalıdır.

Genel sistemde mirasçının sorumluluğu yalnız mirastan eline geçen malın değeriyle sınırlı kabul edilemez. Bununla birlikte bankanın veya başka bir alacaklının ileri sürdüğü her tutar da incelemesiz ödenmemelidir. Borcun gerçekten mevcut olup olmadığı, kime ait olduğu, sigorta kapsamında bulunup bulunmadığı ve talep edilebilirliği ayrı konulardır. Ölüm üzerine kendiliğinden sona eren kişisel ilişkiler ile özel kanunlara tabi borçlarda ayrıca inceleme gerekir.

İlk inceleme, hem mevcut malları hem borçları içeren bir tereke tablosu üzerinden yürütülmelidir. Yalnız borç miktarını öğrenmek veya yalnız tapu kayıtlarına bakmak eksik değerlendirme yaratır. Özellikle ticari faaliyeti bulunan kişilerde kişisel borçlar, şirket borçları ve kefalet ilişkileri birbirine karıştırılmamalıdır.

Üç aylık mirası ret süresi ne zaman başlar?

Kanunun 606. maddesinde genel ret süresi üç ay olarak düzenlenmiştir. Yasal mirasçılar bakımından başlangıç, kural olarak mirasbırakanın ölümünün öğrenildiği tarihtir. Mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat eden kişi için farklı başlangıç gündeme gelebilir. Vasiyetnameyle atanmış mirasçı bakımından ise mirasbırakanın tasarrufunun kendisine resmen bildirildiği tarih esas alınır.

Önemli ayrım şudur: Borcun öğrenildiği tarih ile ölümün veya mirasçılığın öğrenildiği tarih aynı şey değildir. “Krediyi birkaç ay sonra öğrendim, sürem şimdi başlar” yaklaşımına güvenilmemelidir. Veraset belgesinin daha sonra alınması da kendi başına herkese yeni bir üç aylık süre sağlamaz. Öğrenmeye ilişkin istisna ileri sürülüyorsa bunun dayanağı ve delili gösterilmelidir.

Süre üç aydır; gelişigüzel doksan gün hesabına çevrilmemelidir. Başlangıç, son gün, tatil etkisi ve özel durumlar dosya üzerinden hesaplanmalıdır. Bir ailedeki bütün mirasçılar için mutlaka aynı takvim geçerli olmayabilir. Ölümü farklı tarihte öğrenme, önceki mirasçının reddi veya sonradan ortaya çıkan mirasçılık ilişkisi ayrı ayrı ele alınır.

Tereke yazımı veya başka mirasçının reddi varsa

Koruma önlemi olarak terekenin yazılması durumunda 607. madde özel bir başlangıç öngörür: Yazımın sona erdiğinin sulh hakimi tarafından bildirilmesi önem taşır. Bu, aile içinde hazırlanan bir eşya listesi veya bankaya yapılan sıradan bilgi başvurusu ile aynı işlem değildir.

608. madde ise ret hakkının mirasçılara geçmesini ve ret nedeniyle daha önce mirasçı olmayan kişilere miras geçmesini düzenler. Önceki mirasçının reddiyle mirasçı olan kişi bakımından, bu reddin öğrenilmesi ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle yalnız ilk ölüm tarihine bakılarak bütün aile üyelerinin süresinin geçtiği sonucu çıkarılamaz.

Mirasın reddi nereye ve nasıl bildirilir?

609. maddeye göre ret, sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır; beyan kayıtsız ve şartsız olmalıdır. Uygulamada başvuru, mirasın açıldığı yer olan mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesi üzerinden yürütülür. Ret beyanı tutanağa geçirilir, süresinde yapılan ret özel kütüğe kaydedilir ve istenirse reddi gösteren belge verilir.

Aile grubuna “miras istemiyorum” yazmak, banka görevlisine borcu kabul etmediğini söylemek veya alacaklıya bir dilekçe göndermek bu usulün yerine geçmez. Önemli olan, hukuken geçerli beyanın doğru mercie süresinde ulaşmasıdır. Vekil aracılığıyla işlem yapılacaksa temsil yetkisinin kapsamı ayrıca kontrol edilmelidir.

Başvuruda mirasbırakanın ve mirasçının kimlik bilgileri, ölüm kaydı, son yerleşim yeri, mirasçılık ilişkisi ve süreye ilişkin bilgiler açık olmalıdır. Mirasçılık belgesi varsa dosyaya sunulması yararlıdır; ancak belge temini gerekçe gösterilerek son gün beklenmemelidir. Başvurunun kaydı, dosya numarası ve ret belgesi güvenli biçimde saklanmalıdır.

Evi alıp borcu reddetmek mümkün mü?

Mirasın reddi, malvarlığı unsurlarının istenen şekilde seçildiği bir yöntem değildir. Genel ret beyanının kayıtsız ve şartsız olması gerekir. “Taşınmazı kabul ediyorum ama banka borcunu reddediyorum” veya “borç çıkarsa reddetmiş sayılmak istiyorum” şeklindeki açıklamalar geçerli ret yerine konulamaz.

Burada iki farklı karar ayrılmalıdır: Terekenin ekonomik olarak kabul edilip edilmeyeceği ve alacaklının belirli bir borç iddiasının haklı olup olmadığı. Mirası kabul eden kişi de gerçekte bulunmayan, ödenmiş veya hukuken talep edilemeyen bir borca karşı savunma yapabilir. Ancak belirli bir borca itiraz etmek, mirası reddetmek anlamına gelmez.

Borç ve malvarlığı henüz anlaşılamamışsa resmî defter tutulması gibi kanuni seçenekler de değerlendirmeye alınabilir. Kanunun 619. maddesinde bu talep için bir aylık süre öngörülür. Resmî defter, ailece tutulan hesap çizelgesinden farklıdır; başvuru, sonuçları ve kabul seçenekleri ayrıca incelenmeden genel bir güvence gibi görülmemelidir.

Hangi işlemler ret hakkını kaybettirebilir?

610. madde, yasal sürede ret yapılmamasının yanında terekeye yönelik bazı davranışlara da sonuç bağlar. Olağan yönetim sınırlarını aşan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olmayan işlemler yapmak; tereke malını gizlemek ya da kendisine mal etmek ret hakkını ortadan kaldırabilir. Bu nedenle karar verilmeden önce tereke üzerinde serbestçe tasarruf edilmemelidir.

Örneğin mirasbırakanın aracını satmak, hesaptaki parayı kişisel harcamalarda kullanmak veya malları kendi malı gibi dağıtmak ciddi hukuki risk taşır. Bu örneklerin her dosyada otomatik aynı sonucu doğurduğu söylenemez; işlemin amacı, kapsamı ve koşulları araştırılır. Buna karşılık zorunlu koruma işlemleri ile mirası sahiplenmeye yönelik tasarruflar aynı kategoride değildir.

Kanun, zamanaşımı veya hak düşürücü sürenin dolmasını önlemek için dava açılmasının ve cebri icra takibi yapılmasının ret hakkını ortadan kaldırmayacağını ayrıca belirtir. Yine de “koruma işlemi” denilen her davranış kendiliğinden güvenli sayılmaz. Yapılacak işlem belgelenmeli, mümkünse önceden hukuki niteliği değerlendirilmelidir.

Üç ay geçtiyse bütün yollar kapanır mı?

Genel ret süresinin geçmesi önemli bir risktir; fakat bütün dosyalar tek bir sonuca bağlanamaz. Kanunun 615. maddesi, önemli sebepler bulunması halinde sulh hakimine süreyi uzatma veya yeni süre verme yetkisi tanır. Bu, kişinin kendiliğinden kullanabileceği otomatik ek süre değildir. Sebep, belgeler ve talebin koşulları mahkemece değerlendirilir.

Diğer önemli kurum, 605. maddenin ikinci fıkrasındaki hükmen rettir. Mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Burada belirleyici olan yalnız bugün borç çıkması değil, ölüm tarihindeki mali durum ve kanuni koşulların ispatıdır.

Hükmen ret ile süresinde yapılan ret beyanı aynı usulden ibaret değildir. Borca batıklığın tartışıldığı uyuşmazlıkta banka kayıtları, malvarlığı değerleri, icra dosyaları ve diğer borç belgeleri önem kazanır. Sadece birden fazla icra kaydı veya “hiç malı yoktu” şeklindeki soyut açıklama her durumda yeterli kabul edilemez. Alacaklı talebiyle karşılaşıldığında hangi savunmanın, hangi usulle ileri sürüleceği ayrıca belirlenmelidir.

Mirası reddedersem borç çocuklarıma geçer mi?

Yasal mirasçılardan birinin reddi halinde 611. madde uyarınca pay, o kişi miras açıldığında hayatta değilmiş gibi hak sahiplerine geçer. Bu nedenle ret, bazı aile yapılarında altsoyun mirasçılığını gündeme getirebilir. “Ben reddettim, çocuklar açısından da işlem tamamlandı” varsayımı doğru değildir. Kimlerin sıraya girdiği güncel nüfus ve mirasçılık ilişkisine göre belirlenir.

Bununla birlikte en yakın yasal mirasçıların tamamının reddi halinde 612. maddede iflas hükümlerine göre tasfiye öngörülmüştür. Altsoyun tamamının reddi bakımından sağ kalan eşe ilişkin 613. madde de bulunur. Dolayısıyla her ret işleminde mirasın sınırsız biçimde bütün akrabalara sırayla geçtiği söylenemez; bu hükümler birlikte okunmalıdır.

Çocuk veya vesayet altındaki mirasçı varsa temsil, menfaat çatışması, gerekli izinler ve gerektiğinde kayyım atanması ayrıca incelenmelidir. Ebeveynin kendi adına verdiği ret beyanı, çocuğun işlemlerinin yerine otomatik geçmez. Ailede birden fazla ret yapılması planlanıyorsa her kişinin sıfatı ve süresi için ayrı kontrol listesi oluşturmak yararlıdır.

İcra tebligatı geldiğinde ne yapılmalı?

Mirasla ilgili araştırmanın sürmesi veya ret başvurusunun yapılmış olması, gelen bütün tebligatların göz ardı edilebileceği anlamına gelmez. Ödeme emrinin türü, tebliğ tarihi, takipte kimin borçlu gösterildiği ve talebin hangi hukuki ilişkiye dayandığı incelenmelidir. Ret dosyası ile icra dosyasındaki işlemler ayrı usullere tabidir.

Mirasın reddine ilişkin kayıt ve belgeler temin edilerek takip dosyasındaki durumla karşılaştırılmalıdır. Gereken başvuru veya itirazın süresi, takip türüne göre değişebilir; bütün takipler için tek süre vermek yanıltıcı olur. Bankayla görüşülmesi veya telefonla itiraz edilmesi, ilgili hukuki başvurunun yerine geçmeyebilir.

Kişinin mirasbırakanla birlikte kendi adına imzaladığı bir kredi, kefalet veya başka yükümlülüğü varsa bu bağımsız sorumluluk ayrıca değerlendirilir. Mirası reddetmek, kişinin kendi hukuki işleminden doğan borcu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Borç belgesindeki imza ve sıfat bu nedenle özellikle kontrol edilmelidir.

Ret her durumda alacaklılara karşı tam koruma sağlar mı?

Kanunun alacaklıları koruyan özel hükümleri vardır. 617. madde, kendi malvarlığı borçlarına yetmeyen mirasçının alacaklılarına zarar verme amacıyla yaptığı ret bakımından, yeterli güvence verilmemesi koşuluyla altı aylık iptal davası imkanı öngörür. Bu süre ret tarihinden başlar; her reddin kendiliğinden geçersiz olması anlamına gelmez.

618. madde ise ödemeden aciz mirasbırakanın ölümünden önceki beş yıl içinde alınmış ve paylaşmada geri verilmesi gerekecek değerler bakımından özel sorumluluk düzenler. Olağan eğitim giderleri gibi istisnalar ve iyiniyete bağlı sınırlamalar vardır. Bu nedenle geçmişteki bütün aile yardımlarının geri alınacağı da hiçbir kazandırmanın etkilenmeyeceği de peşinen söylenemez.

Uygulama değerlendirmesi: İlk inceleme nasıl yürütülmeli?

Varsayımsal bir örnekte, vefattan sonra bir konut ile yüksek kredi borcu bulunduğu öğrenilmiş olsun. Yalnız kredi bakiyesine bakıp mirası reddetmek de yalnız konuta bakıp kabul etmek de eksik olabilir. Konutun hukuki durumu, üzerindeki teminatlar, net değeri, diğer borçlar ve varsa sigorta belgeleri birlikte incelenmelidir. Bu araştırma yapılırken ret süresinin işlemeye devam edebileceği unutulmamalıdır.

Başka bir varsayımda mirasçı, borçtan aylar sonra haberdar olmuş olabilir. Bu durumda doğrudan yeni üç ay hesaplamak yerine ölümün ve mirasçılığın öğrenilmesi, yapılan tasarruflar, ölüm tarihindeki borca batıklık ve önemli sebep bulunup bulunmadığı araştırılır. Belgeler aynı olsa bile farklı tarihler ve davranışlar hukuki yolu değiştirebilir.

Miras kalan borçlar için kontrol listesi

  • Ölüm tarihini, ölümü ve mirasçılığı öğrenme tarihlerini belgeleriyle kaydedin.
  • Her mirasçı için süreyi ayrı hesaplayın; borcu öğrenme tarihini otomatik başlangıç saymayın.
  • Taşınmaz, araç, mevduat, alacak, kredi, kefalet ve icra dosyalarını birlikte listeleyin.
  • Ret kararı verilmeden önce satış, para çekme ve mal paylaşma işlemlerinin etkisini inceleyin.
  • Gerçek ret, hükmen ret ve resmî defter seçeneklerini birbirinden ayırın.
  • Başvurunun doğru mercie süresinde ulaştığını ve kayıt altına alındığını kontrol edin.
  • Retten sonra çocukların, eşin ve diğer hak sahiplerinin durumunu ayrıca değerlendirin.
  • Gelen tebligatları bekletmeyin; icra ve dava sürelerini miras işlemlerinden ayrı izleyin.
  • Kendi imzanızdan doğan bağımsız borçları miras borçlarıyla karıştırmayın.
  • Başvuru evrakını, ret belgesini ve alacaklı yazışmalarını birlikte saklayın.

Sonuç

Mirasın reddinde en kritik nokta yalnız üç aylık süre değildir; bu sürenin doğru başlangıcı, mirasçının yaptığı işlemler ve reddin diğer aile üyelerine etkisi de aynı derecede önem taşır. Borçlu bir mirasla karşılaşıldığında önce tarihler ve belgeler belirlenmeli, ardından uygun hukuki yol seçilmelidir. Gecikmek kadar, bilgi toplamadan tereke üzerinde tasarrufta bulunmak da hak kaybına neden olabilir.

Tarihli resmî kaynaklar