Trafik kazasında araç onarılsa bile ikinci el piyasa değeri eski seviyesine dönmeyebilir. Hasar kaydı, değişen veya onarılan parçalar ve kazanın niteliği, aracın satış bedelinde kalıcı bir düşüşe yol açabilir. Araç değer kaybı talebi, bu ekonomik azalmayı karşılamayı amaçlar.

Ancak her kazada otomatik olarak aynı tutarda değer kaybı doğmaz. Kusur oranı, aracın kaza öncesi durumu, önceki hasarları, kilometresi, onarımın kapsamı ve piyasa koşulları birlikte değerlendirilir. İnternetteki hesaplama tablolarından çıkan sonuçlar da tek başına bağlayıcı değildir.

2026 yılında başvuru sürecinde ayrıca önemli bir usul noktası bulunmaktadır. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun 5 Ağustos 2026 tarihli ve 2026/02 sayılı Kurum Sirküleri, eksper raporu tamamlanmadan Sigorta Tahkim Komisyonuna yapılan bazı başvurular bakımından yeni bir değerlendirme ölçütü getirmiştir. Bu nedenle yalnız 15 günün geçtiğine bakmak, her dosyada tahkime başvurmak için yeterli olmayabilir.

Bu yazıda araç değer kaybının kapsamı, kimlerin talepte bulunabileceği, hangi belgelerin korunması gerektiği, sigortacıya başvuru ve tahkim aşamaları ile zamanaşımı ayrıntılı biçimde açıklanmaktadır.

Araç değer kaybı nedir?

Araç değer kaybı, kazada hasarlanan ve onarılan aracın ikinci el piyasa değerinde kaza nedeniyle meydana gelen azalmadır. Onarım gideri ile değer kaybı birbirinden farklı zarar kalemleridir.

Örneğin kazadan önce piyasa değeri 1.200.000 TL olan bir araç, teknik olarak eksiksiz onarılsa dahi hasar kaydı ve yapılan işlemler nedeniyle emsal hasarsız araçlardan daha düşük bedelle satılabilir. Bu farkın kazayla bağlantılı ve ispatlanabilir bölümü değer kaybı olarak gündeme gelir.

Değer kaybı şu zararlarla karıştırılmamalıdır:

  • **Onarım gideri:** Hasarlı parçaların tamiri veya değiştirilmesi için yapılan masraftır.
  • **Araç mahrumiyet zararı:** Araç onarımdayken kullanılamaması nedeniyle oluşan somut zarardır.
  • **Kazanç kaybı:** Ticari aracın çalışamaması nedeniyle elde edilemeyen gelirdir.
  • **Bedensel zarar:** Yaralanma, tedavi, çalışma gücü kaybı veya destekten yoksun kalma gibi kişiye ilişkin zararlardır.

Bu kalemlerin dayanakları, ispat biçimleri ve sorumluları aynı değildir. Değer kaybı başvurusuna diğer zararları tek toplam halinde eklemek, talebin incelenmesini güçleştirebilir.

Kim araç değer kaybı talep edebilir?

Kural olarak kaza tarihinde hasarlanan aracın maliki veya zarar üzerinde hukuki menfaati bulunan hak sahibi talepte bulunabilir. Araç şirket adına kayıtlıysa başvuru şirket tarafından veya yetkili temsilcisi aracılığıyla yapılır. Finansal kiralama, uzun süreli kiralama, mülkiyeti muhafaza veya devir süreci bulunan araçlarda hak sahipliği sözleşme ve tescil kayıtlarıyla ayrıca incelenmelidir.

Talebin kapsamı kusur oranından etkilenir. Kazanın oluşumunda tamamen kusursuz olan taraf, ispatlanan değer kaybının tamamını sorumluluk sınırları içinde isteyebilir. Zarar görenin kusuru varsa tazminat kusur oranına göre azalabilir. Tam kusurlu sürücünün, kendi aracındaki değer kaybını karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından istemesi mümkün değildir.

Kaza sonrasında aracın satılmış olması, kaza tarihinde doğan zararı kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte başvuruyu yapan kişinin kaza tarihindeki hak sahipliğini ve değer düşüşünü belgeleyebilmesi gerekir. Satış tarihi ve satış bedeli, zararın miktarının değerlendirilmesinde delil olarak önem kazanabilir.

Değer kaybından kim sorumludur?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde işletenin hukuki sorumluluğu ve zorunlu mali sorumluluk sigortası birlikte değerlendirilir. Zarar gören, kusurlu aracın zorunlu trafik sigortacısına poliçe limiti ve teminat şartları içinde başvurabilir. Somut olayın özelliklerine göre işleten, sürücü veya başka bir sorumluya yöneltilen talepler de gündeme gelebilir.

Zorunlu trafik sigortası, kusurlu aracın kendi hasarını değil, üçüncü kişilere verilen zararı teminat altına alır. Kendi aracının sürücüsü tam kusurluysa, kendi trafik poliçesi değer kaybını ödemez. Kasko poliçesinin değer kaybını karşılayıp karşılamadığı ise poliçenin özel şartlarına göre ayrıca belirlenir.

Sigorta teminat limiti, zarar görenin toplam maddi zararının tamamını her durumda karşılayacağı anlamına gelmez. Aynı kazada onarım gideri ve diğer maddi zararlarla limitin kullanılması, sigortacının sorumluluğunu etkileyebilir. Limiti aşan bölüm bakımından diğer sorumlulara yönelme ihtimali somut dosyada incelenmelidir.

Hangi araçlarda değer kaybı oluşur?

Aracın yaşı veya kilometresi tek başına talebi otomatik olarak ortadan kaldıran genel bir kural gibi değerlendirilmemelidir. Buna karşılık çok yüksek kilometre, yoğun önceki hasar, aynı parçanın daha önce zarar görmüş olması ve aracın piyasa koşulları hesaplanan tutarı ciddi biçimde azaltabilir.

Değer kaybının belirlenmesinde özellikle şu unsurlar dikkate alınır:

  • Aracın marka, model, üretim yılı ve donanımı,
  • Kaza tarihindeki kilometresi,
  • Kaza öncesi ikinci el piyasa değeri,
  • Önceki hasar ve onarım kayıtları,
  • Hasarlanan parçaların niteliği ve konumu,
  • Parçaların onarılması veya değiştirilmesi,
  • Şasi, direk, tavan ve benzeri taşıyıcı bölümlere müdahale,
  • Boya ve kaporta işlemlerinin kapsamı,
  • Onarımın teknik kalitesi,
  • Kaza tarihindeki emsal araç piyasası.

Aynı model iki araçta benzer görünen hasarların farklı değer kaybı doğurması mümkündür. Bir araçta ilk kez hasarlanan bölüm, diğerinde daha önce onarılmış olabilir. Bu nedenle yalnız servis faturasındaki onarım bedeline belirli bir yüzde uygulanması güvenilir bir hesaplama yöntemi değildir.

Aracın ağır hasarlı veya tam hasarlı sayıldığı dosyalarda ayrıca dikkatli değerlendirme gerekir. Değer kaybı, onarıldıktan sonra piyasaya dönen araçtaki kalıcı değer azalmasını konu alır. Aracın ekonomik veya teknik olarak tam hasara ayrıldığı bir dosyada zarar hesabı farklı esaslara dayanabilir.

İlk günden itibaren hangi belgeler korunmalıdır?

Değer kaybı dosyasının sonucu çoğu zaman kazadan hemen sonra toplanan belgelere bağlıdır. Başlıca belgeler şunlardır:

  • Kaza tespit tutanağı veya kolluk tarafından düzenlenen tutanak,
  • Sürücü ve araç bilgileri,
  • Trafik sigortası poliçe bilgileri,
  • Kusur durumunu gösteren kayıt ve kararlar,
  • Olay yeri ve araç hasar fotoğrafları,
  • Servis kabul formu, iş emri ve onarım faturaları,
  • Ekspertiz ve hasar raporları,
  • Değişen ve onarılan parçaların listesi,
  • Araç ruhsatı ve hak sahibinin kimlik veya şirket belgeleri,
  • Hasar dosya numarası,
  • Sigorta şirketine yapılan başvuru ve teslim kaydı,
  • IBAN ve iletişim bilgileri.

Araç onarıma başlamadan önce hasarın farklı açılardan fotoğraflanması önemlidir. Yalnız onarım sonrası fotoğraflar, müdahalenin kapsamını göstermeyebilir. Sigorta şirketi veya servis tarafından düzenlenen belgelerde eksik parça, yanlış kilometre ya da hatalı hasar bölgesi varsa gecikmeden yazılı düzeltme istenmelidir.

Önce sigorta şirketine başvuru zorunludur

Karayolları Trafik Kanununun 97. maddesi ve Trafik Sigortası Genel Şartları uyarınca, sigortacıya karşı dava veya tahkim yoluna gidilmeden önce gerekli belgelerle yazılı başvuru yapılmalıdır. Bu aşama yalnız şekli bir bildirim değildir; talep edilen zarar kaleminin ve miktarın dayanaklarının sigortacıya sunulması gerekir.

Başvuruda en azından şu hususlar açık olmalıdır:

1. Kazanın tarihi ve yeri, 2. Hasar dosyası ve poliçe bilgileri, 3. Başvuru sahibinin hak sahipliği, 4. Değer kaybı talebi, 5. Kusur ve hasara ilişkin belgeler, 6. Ödemenin yapılacağı hesap bilgisi, 7. Eksik belge varsa tamamlanma biçimi.

Başvurunun sigorta şirketine ulaştığı tarih ispatlanabilmelidir. Elektronik başvuru ekranı, kayıt numarası, iadeli taahhütlü posta, noter ihtarı veya evrak kayıtlı teslim gibi yöntemler kullanılabilir. Yalnız telefon görüşmesine veya çağrı merkezi kaydına güvenilmemelidir.

15 günlük süre nasıl uygulanır?

Sigorta şirketi, trafik sigortasındaki başvuruyu 15 gün içinde yazılı olarak cevaplamazsa veya verdiği cevap talebi kısmen ya da tamamen karşılamazsa uyuşmazlık için dava veya Sigorta Tahkim Komisyonu yolu değerlendirilebilir. Sigorta Tahkim Komisyonunun güncel bilgilendirmesi, trafik sigortasında sürenin 15 gün olduğunu ayrıca belirtmektedir.

Sürenin sağlıklı işlemesi için başvurunun gerekli belgelerle tamamlanmış olması önemlidir. Eksik belgeyle yapılan soyut bir müracaat, daha sonra başvuru şartının tartışılmasına yol açabilir. Sigortacının ek belge talebi de talep edilen belgenin gerekli olup olmadığı ve başvuruda zaten sunulup sunulmadığı bakımından kontrol edilmelidir.

Sigorta şirketi kısmi ödeme yaparsa bu ödeme, zararın bütünüyle karşılandığı anlamına gelmez. Ödeme yazısı, ibraname, feragat veya kabul beyanı dikkatle incelenmelidir. Kısmi ödemenin hangi hesaplamaya dayandığı ve kalan zararın bulunup bulunmadığı bağımsız biçimde değerlendirilebilir.

2026/02 sayılı Sirküler neyi değiştirdi?

SEDDK tarafından 5 Ağustos 2026 tarihinde alınan 1862 sayılı Kurul Kararına dayanan ve 7 Ağustos 2026 tarihinde duyurulan 2026/02 sayılı Kurum Sirküleri, motorlu araç sigortalarında tahkime başvuru şartı bakımından önemli bir ayrıntı getirdi.

Sigorta kuruluşu ilgili mevzuattaki süre içinde eksper atamışsa ve eksper raporu sigortacıya yüklenemeyecek nedenlerle henüz tamamlanamamışsa, bu durumun Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemleri üzerinden belgelenmesi halinde talebin olumsuz sonuçlandığı veya cevabın talebi karşılamadığı yönünde bir uyuşmazlığın oluşmadığı kabul edilebilir.

Bu düzenleme, sigorta şirketinin her gecikmede süresiz biçimde bekleme hakkı olduğu anlamına gelmez. Zamanında eksper atanıp atanmadığı, raporun neden tamamlanmadığı ve gecikmenin sigortacıya yüklenip yüklenemeyeceği somut kayıtlarla incelenmelidir. Buna karşılık eksper incelemesi devam ederken yalnız 15 günün dolduğunu ileri sürerek yapılan erken tahkim başvurusu, başvuru şartı yönünden sorun yaşayabilir.

Uygulamada başvuru sahibi, tahkimden önce eksper atama tarihini, raporun durumunu ve sigorta şirketinin yazılı cevabını kontrol etmelidir. Belirsizlik varsa dosya durumu yazılı olarak sorulmalı ve verilen cevap saklanmalıdır.

Sigorta Tahkim Komisyonuna nasıl başvurulur?

Sigortacı talebi reddeder, eksik ödeme yapar veya kanuni sürede cevap vermezse Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru düşünülebilir. Zorunlu trafik sigortasında, Komisyonun açıklamasına göre 18 Nisan 2013 sonrasında ortaya çıkan uyuşmazlıklarda sigorta şirketinin tahkim sistemine üyeliğine bakılmaksızın başvuru yapılabilir.

Başvuru online veya fiziki olarak gerçekleştirilebilir. Komisyonun güncel belge listesinde kimlik belgesi, başvuru ücreti, sigorta şirketinin nihai cevabı veya cevapsızlığı gösteren belge, sigortacıya sunulan müracaat yazısı, talebin açık açıklaması ve uyuşmazlığı destekleyen belgeler yer almaktadır.

Avukat aracılığıyla yapılan başvuruda vekaletnamenin Sigorta Tahkim Komisyonuna veya alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvuru için özel yetki içermesi gerekir. Komisyon ayrıca elektronik başvuruda başvuru formunun sistem tarafından oluşturulduğunu; belgelerin e-posta yoluyla gönderilmesinin kabul edilmediğini açıklamaktadır.

Başvuru miktarı, ücret, itiraz ve kanun yolu sınırları zaman içinde güncellenebildiği için işlem tarihinde Komisyonun güncel tarifesi ve parasal sınırları ayrıca kontrol edilmelidir. Başka bir mahkeme, tahkim veya tüketici hakem heyeti önüne taşınmış aynı uyuşmazlık için Komisyona paralel başvuru yapılamaz.

Dava yolu ve görevli mahkeme nasıl belirlenir?

Sigorta şirketine usulüne uygun başvurudan sonra dava yoluna gidilmesi de mümkündür. Görevli ve yetkili mahkeme; tarafların sıfatı, talebin kime yöneltildiği, sigorta ilişkisi ve somut olayın özelliklerine göre belirlenir. Sigorta şirketine yöneltilen uyuşmazlıkların ticari dava niteliği, zarar görenin tüketici sıfatı veya diğer sorumlulara karşı ileri sürülen talepler görev tartışmasını etkileyebilir.

Bu nedenle tahkim ile dava arasında seçim yalnız masraf veya hız karşılaştırmasına göre yapılmamalıdır. Talep miktarı, delil ihtiyacı, kusur uyuşmazlığı, bilirkişi incelemesi, birden fazla sorumlunun bulunması ve kanun yolu imkanları birlikte değerlendirilmelidir.

Zamanaşımı ne kadardır?

Karayolları Trafik Kanununun 109. maddesine göre motorlu araç kazalarından doğan maddi zarar talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her durumda kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.

Kaza aynı zamanda cezayı gerektiren bir fiilden doğmuş ve ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörülmüşse, bu daha uzun süre maddi tazminat taleplerine de uygulanabilir. Ancak her maddi hasarlı kazada otomatik olarak uzamış ceza zamanaşımına dayanılacağı varsayılmamalıdır. Olayın suç oluşturup oluşturmadığı ve uygulanacak ceza zamanaşımı somut dosyada değerlendirilmelidir.

Başvuru, ödeme, kabul, dava ve diğer işlemlerin zamanaşımına etkisi ayrıca incelenmelidir. İki yıllık süre sonuna kadar beklemek delillerin kaybolmasına ve hesaplamanın güçleşmesine yol açar. Değer kaybı talebinin onarım ve kusur belgeleri tamamlanır tamamlanmaz ele alınması daha güvenlidir.

Sık yapılan hatalar

**Yalnız internet hesaplayıcısına güvenmek:** Hesaplama aracın gerçek geçmişini ve piyasa verisini içermeyebilir.

**Onarım öncesi fotoğraf almamak:** Hasarın yeri ve kapsamı sonradan tartışmalı hale gelebilir.

**Sigortacıya başvurmadan tahkime gitmek:** Zorunlu ön başvuru şartı yerine getirilmemiş olur.

**Başvurunun ulaştığını belgelememek:** On beş günlük sürenin başlangıcı ispatlanamaz.

**Eksik belgelerle genel talep göndermek:** Sigortacı incelemesi ve sonraki yargılama gereksiz biçimde uzar.

**Eksper raporu sürerken erken başvuru yapmak:** 2026/02 sayılı Sirküler kapsamında tahkim başvurusunun henüz olgunlaşmadığı ileri sürülebilir.

**Kısmi ödemeyi gerekçesiz kabul etmek:** Ödemenin hangi zarar kalemini kapattığı belirsiz kalabilir.

**Araç mahrumiyeti ile değer kaybını aynı kalem saymak:** Farklı zararların dayanak ve ispatı birbirine karışır.

**Kusur oranına süresinde itiraz etmemek:** Tazminat hesabı doğrudan etkilenebilir.

**Zamanaşımını yalnız sigorta dosyasının açık olmasına bağlamak:** Dosyanın sistemde açık görünmesi kanuni sürelerin durduğu anlamına gelmez.

Uygulama örnekleri

**Kusursuz araçta ilk hasar:** Üç yaşındaki, düşük kilometreli ve daha önce hasarsız aracın arka çamurluğu ile bagaj bölümünde kapsamlı işlem yapılmıştır. Kusur karşı taraftadır. Onarım tamamlandıktan sonra araçtaki piyasa düşüşü, emsal değerler ve hasar kapsamıyla bilirkişi tarafından değerlendirilebilir.

**Aynı bölgede önceki hasar:** Aracın kazada zarar gören sol kapısı daha önce de değiştirilmiştir. Yeni kaza ek bir zarar doğurmuş olsa bile aynı parçanın önceki durumu değer kaybı hesabını azaltabilir veya o parça bakımından talebi etkileyebilir.

**Eksper raporu tamamlanmadı:** Sigortacı süresinde eksper atamış; parça ve servis kayıtları nedeniyle rapor henüz sonuçlanmamıştır. Gecikmenin sigortacıdan kaynaklanmadığı SBM üzerinden belgelenebiliyorsa 15 gün sonunda hemen yapılan tahkim başvurusu 2026/02 sayılı Sirküler bakımından erken kabul edilebilir.

**Kısmi ödeme yapıldı:** Sigorta şirketi belirli bir tutar ödemiş fakat hesap raporunu açıklamamıştır. Hak sahibi, ödemenin dayanağını, kusur oranını, piyasa değerini ve önceki hasar değerlendirmesini isteyerek bakiye zarar bulunup bulunmadığını inceletebilir.

Araç sahibi için kontrol listesi

  • Kaza ve hasarı onarımdan önce ayrıntılı fotoğraflayın.
  • Kaza tespit tutanağındaki araç, sürücü ve poliçe bilgilerini kontrol edin.
  • Kusur oranını ve varsa itiraz süresini takip edin.
  • Servis iş emri, fatura ve değişen parça listesini alın.
  • Eksper raporunun tamamlanıp tamamlanmadığını yazılı olarak sorun.
  • Aracın önceki hasar kayıtlarını saklamayın; doğru şekilde dosyaya sunun.
  • Değer kaybı talebini onarım giderinden ayrı ve açık biçimde yazın.
  • Sigorta şirketine gerekli belgelerle başvurun.
  • Başvurunun ulaştığı tarihi gösteren kayıt alın.
  • Trafik sigortasındaki 15 günlük cevap süresini takip edin.
  • 2026/02 sayılı Sirküler bakımından eksper atama ve rapor durumunu kontrol edin.
  • Kısmi ödeme varsa hesaplama raporunu ve ödeme açıklamasını isteyin.
  • Tahkim veya dava öncesinde aynı uyuşmazlığın başka mercide bulunup bulunmadığını kontrol edin.
  • Vekaletnamede tahkim için özel yetki bulunmasına dikkat edin.
  • İki ve on yıllık zamanaşımı sürelerini kaza tarihiyle birlikte kaydedin.

Sonuç

Araç değer kaybı, onarım bedelinden ayrı ve teknik inceleme gerektiren bir maddi zarardır. Talebin sonucu yalnız aracın hasar görmesine değil; kusur oranına, önceki hasarlara, kilometreye, onarımın kapsamına ve kaza tarihindeki piyasa verilerine bağlıdır.

Doğru süreç, hasarın ilk günden belgelenmesiyle başlar. Sigorta şirketine gerekli belgelerle yazılı başvuru yapılmalı, başvurunun ulaştığı tarih ispatlanmalı ve trafik sigortası için 15 günlük süreç takip edilmelidir. Bununla birlikte 2026/02 sayılı Sirküler nedeniyle eksper raporu devam eden dosyalarda, tahkime başvuru şartının oluşup oluşmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.

Sigorta şirketinin ret veya eksik ödeme kararından sonra Sigorta Tahkim Komisyonu ya da dava yolu seçilebilir. Hangi yolun uygun olduğu; talep miktarı, deliller, sorumlular, kusur uyuşmazlığı ve kanun yolu ihtiyacına göre belirlenmelidir. Zamanaşımı sonuna kadar beklemek yerine kaza, onarım ve ekspertiz belgeleri güncelken hareket edilmesi hak kaybı riskini azaltır.

Resmi kaynaklar ve tarih bilgileri